Z miłości do życia

Artykuł zawiera spoilery!

Fale rozbijają się o brzeg. Trawa faluje na wietrze. Piasek delikatnie przesuwa się pod stopami. Para zakochanych trzyma się za rękę. Nic nie mówią, patrzą tylko co jakiś czas na siebie, uśmiechając się. Ciepłe, wiosenne słońce oświetla ich szczęśliwe twarze. Są w swoim świecie.

„Wszystko, co kocham” jest unikalną produkcją na polskiej scenie filmowej. Opowiada historię, która ma miejsce w okresie napięcia przed stanem wojennym i w czasie jego trwania. Unikalność tego filmu leży w odrzucenia języka historycznego; w zamian za to poznajemy młodych ludzi, którzy starają się prowadzić normalne życie, pomimo zaistniałej sytuacji. Bo przecież przy niespełnionej miłości stan wojenny to tylko mały mankament.

Janek (Mateusz Kościukiewicz) wydaje się być stereotypowym licealistą; wraz z kumplami gra w punk-rockowym zespole, jest zakochany w koleżance ze szkoły (Olga Frycz), pali papierosy, ogląda się za seksowną sąsiadką. Ale posiada też wrażliwość, której często brakuje jego rówieśnikom.

Mateusz Kościukiewicz jest niezwykłym młodym aktorem. Nadał Jankowi głębię, nadał mu rysy chłopaka, który powoli staje się mężczyzną. Który rozumie, ale nie zawsze się zgadza. Na długo zapamiętam scenę koncertu w szkole – mimika Janka, gdy powtarza refren „spaaaaać!”, jest bardzo sugestywna. Kolejną świetną rolę serwuje nam też Andrzej Chyra, wcielający się w ojca Janka. Naturalnie oddaje wojskowego, który nie do końca wierzy w to, co robi. Ich relacje są napięte; ojciec chce, żeby syn dojrzał, syn natomiast dojrzewać wcale nie zamierza. Tym lepiej ogląda się scenę na wsi, u dziadków Janka, gdzie cicho, ze łzami w oczach, wydają się wreszcie nawzajem rozumieć.

Siła tego filmu leży w połączeniu doskonałych zdjęć (Michał Englert) i równie dobrej muzyki (Daniel Bloom). „Wszystko, co kocham” dzieje się w małej, nadmorskiej miejscowości, ale dla osiemnastolatków jest to piękny świat, gdzie zaznają pierwszych miłości, gdzie uprawiają pierwszy seks, gdzie palą pierwszego papierosa. Michał Englert używa miękkich barw i umiejętnie przechodzi od lekko melancholijnych scen na plaży do szarych mieszkań. Muzyka wydaje się grać jeszcze ważniejszą rolę. Świetnie słucha się jej w postaci soundtracka, ale dopiero w filmie, właśnie z tymi pięknymi zdjęciami trawy falującej na wietrze, przy której Janek kocha się z Basią, staje się ona niezapomniana.

Jacek Borcuch nie zrobił filmu, który przedstawia skomplikowany portret psychologiczny bohaterów; nie zrobił też filmu, który opowiada o strachu i okropnościach stanu wojennego. Przedstawił okres 1981 roku tak, jak sobie wyobrażałem z opowieści rodziców – jako czas taki, jak każdy inny, podczas którego nikt nie siedział cicho w mieszkaniu, obgryzając paznokcie ze strachu. „Wszystko, co kocham” opowiada o wolności, jaka jest w każdym z nas, nawet gdy z tej wolności wydajemy się obdarci. I pozostawia mnie z niepokojącym wrażeniem, że to właśnie oni, ci młodzi ludzie, jakimi byli też kiedyś moi rodzice, byli wolni, mimo że trwał stan wojenny i wydawałoby się, że do tej wolności mają bardzo daleko. I że to ja, żyjąc rzekomo w wolnych czasach, jestem ograniczany, zamykany z każdej strony. „Wszystko, co kocham” oddaje życie takim, jakim powinno ono być, pełnym esencji, zapachów, uczuć. Wszystkim, co kocham.